Bełchatów

Bełchatów jest miastem powiatowym, położonym w województwie łódzkim. Bliska odległość od Łodzi (50 km) oraz Warszawy (150 km), a także położenie na szlaku drogi krajowej nr 8 relacji Warszawa -Wrocław, powodują, iż Bełchatów jest, ważnym dla województwa łódzkiego, ośrodkiem komunikacyjnym. Przez miasto prowadzą również dwie drogi wojewódzkie: nr 485 relacji Pabianice – Bełchatów oraz nr 484 relacji Łask - Bełchatów – Kamieńsk. Obecność w odległości 10 km od miasta, największego w Polsce zagłębia paliwowo - energetycznego, w którego skład wchodzą BOT Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów SA oraz Elektrownia Bełchatów SA sprawia, że Bełchatów jest jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych w regionie.

Najstarszą częścią Bełchatowa są Grocholice, których istnienie źródła notują już w XII  wieku. Od najdawniejszych czasów należały one do rozległych dóbr arcybiskupa gnieźnieńskiego. W 1420 roku Grocholice otrzymały prawo magdeburskie, a w 65 lat później zostały podniesione do godności miasta na mocy przywileju wydanego przez Kazimierza Jagiellończyka. Prawa miejskie Grocholice utraciły w 1870 roku. W granicach administracyjnych Bełchatowa są od roku 1977. Z kolei najstarsza, a jednocześnie pierwsza wzmianka o Bełchatowie pochodzi z 1391 roku. Wówczas to tereny, na których powstało miasto Bełchatów z częścią ziemi wieluńskiej i sieradzkiej otrzymał założyciel i pierwszy właściciel osady Bełchat herbu Topór. Od 1405 roku jego ród używał nazwiska Bełchaccy. W wyniku dziedziczenia w XVI wieku właścicielami miasta stała się rodzina Kowalewskich herbu Prus III. Mikołaj i Zofia z Bykowskich Kowalewscy ufundowali drewniany kościół i klasztor w 1617 roku. W pierwszym ćwierćwieczu XVIII wieku dobra bełchatowskie przeszły w posiadanie rodziny Rychłowskich – Stanisława Rychłowskiego herbu Nałęcz i jego brata Franciszka  - prowincjała klasztoru franciszkanów w Bełchatowie. Obaj bracia doprowadzili do dużego rozkwitu miasta, wykorzystując jego dogodne położenie, a szczególnie krzyżujące się trakty z Piotrkowa do Wielunia i z Łasku do Kamieńska. Podjęli również starania w kierunku podniesienia Bełchatowa do rzędu miast. W roku 1737 Stanisław Rychłowski uzyskał przywilej urządzania targów i jarmarków, co było niekiedy równoznaczne uzyskaniem praw miejskich, gdyż w owym czasie głównie miasta były miejscem wymiany towarowej.  Formalny przywilej miejski Franciszek Rychłowski uzyskał od króla Augusta III Sasa w 1743 roku. Dziewiętnastowieczna historia Bełchatowa związana jest z rodziną Kaczkowskich herbu Świnka. W 1801 roku dzierżawca Bełchatowa - Józef Kaczkowski założył pierwszą manufakturę włókienniczą. Od tego momentu miasto powoli traciło charakter rzemieślniczo – rolniczy, stając się prężnym ośrodkiem włókiennictwa. Wkrótce Bełchatów znalazł się w rzędzie “miast fabrycznych” Królestwa Polskiego. W tymże roku syn Józefa  - Leon za sumę 233 400 złotych polskich zamienił prawo dzierżawy na prawo własności. Dzięki staraniom Kaczkowskich wzniesiono kościół ewangelicki, utworzono szkołę elementarną, zorganizowano pocztę, aptekę, utworzono szosę Piotrków – Wieluń przez Bełchatów, jak również podjęto starania o nadanie miastu Bełchatów herbu. Do roku 1850 miasto znacznie się rozrosło. Systematyczny wzrost liczby ludności spowodował konieczność organizacji szkół elementarnych. W pierwszej połowie XIX wieku powstała szkoła katolicka, do której początkowo uczęszczali uczniowie trzech wyznań. Później powstały szkoły dla ewangelików i Żydów. Według danych z roku 1860, wśród 1499 mieszkańców Bełchatowa było 325 Polaków 1139 Żydów i 35 Niemców. Po upadku powstania styczniowego dobra Kaczkowskich zostały zlicytowane i sprzedane w 1867 roku Ernstowi Ludendorfowi, następnie  Reinholdowi Spillerowi. W dniu 10 września 1870 roku Bełchatów przestał być miastem i został oddany pod zarząd gminy Bełchatówek. W 1887 roku nieruchomość poprzednich właścicieli miasta kupił Henryk Hellwig z Tuszyna. legitymujący się obywatelstwem francuskim z 1816 roku. Niedaleko dworu założył browar. Hellwigowie mieszkali w Bełchatowie przez trzy pokolenia, aż do 1943 roku. W znacznym stopniu przyczynili się  rozwoju gospodarczego i kulturalnego miasta. Początek XX wieku charakteryzował się dynamicznym rozwojem gospodarczym Bełchatowa. W tym okresie uruchomiono bowiem kilka fabryk, wybudowano wiele domów, założono także bank, sąd, bibliotekę publiczną oraz wybudowano elektrownię dla potrzeb miasta.
Na przełomie 1914 i 1915 roku w pobliżu Bełchatowa kilkakrotnie przechodził front. W sierpniu po krótkich walkach w okolicach Borowej Góry zjawili się w mieście Niemcy. Jednak już jesienią tego roku kontrofensywa Rosjan zmusiła Niemców do wycofania się.  Od 4 do 6 XII trwały walki pod Borową Górą. Rezultatem śmiałej ofensywy wojsk niemieckich było wycofanie się Rosjan. Wojska rosyjskie nie zdołały do końca wojny uzyskać utraconych obszarów. Dzięki porozumieniu niemiecko – austriackiemu podzielono gubernię piotrkowską. Austriacy objęli władzę w południowej części guberni piotrkowskiej ze stolicą w Lublinie. Niemcom przypadła północna część ze stolicą w Warszawie. Do końca wojny Bełchatów pozostawał pod okupacją austriacką. Miasto zostało odcięte od Łodzi linią demarkacyjną przebiegającą w rejonie Wadlewa.
Po zakończeniu I wojny światowej w całym kraju, również w Bełchatowie nastąpiło znaczne ożywienie gospodarcze a w roku 1925 Bełchatów otrzymał powtórnie prawa miejskie.