Historia:
Prawdopodobnie początki Częstochowy wiążą się z osadą i gródkiem broniącym brodu na Warcie. Pierwsza wzmianka o prężnie rozwijającej się osadzie targowej, położonej na pograniczu Małopolski i Wielkopolski, na skrzyżowaniu rzeki i ważnego szlaku międzydzielnicowego prowadzącego z Krakowa przez Olkusz i Kalisz do Poznania, pochodzi z dokumentu biskupa krakowskiego Iwona, z roku 1220. Nazwę Częstochowa po raz pierwszy wymienia przywilej wydany dla klasztoru w Mstowie. W roku 1370 Częstochowa stała się lennem Władysława, księcia opolskiego, palatyna Węgier i wielkorządcy Rusi Halickiej. W 1377 r. Częstochowa zostaje określona jako miasto. W tym samym roku dokument potwierdza powstanie pierwszej huty żelaza w mieście. W 1382 r. książę Władysław Opolczyk w starym kościele na Jasnej Górze umieścił cudowny Obraz Najświętszej Maryi Panny, przywieziony z Rusi, a opiekę nad nim powierzył sprowadzonym z Węgrzech Ojcom Paulinom. Na siedzibę dla paulińskiego konwentu św. Wawrzyńca, Książę Opolczyk wybrał kościół położony na obronnym wzniesieniu, górującym nad Częstochową. Hojnie wyposażył klasztor nadając mu m.in. położone w sąsiedztwie wsie, folwark i hutę żelaza. Słynący łaskami wizerunek Madonny, zaczął przyciągać wiernych ze Śląska, Moraw, Prus i Węgier. Od XV w. Sanktuarium staje się miejscem licznych pielgrzymek, z czasem zaś staje się najważniejszym ośrodkiem pielgrzymkowym Rzeczpospolitej. Najważniejszym wydarzeniem czasów I Rzeczpospolitej było oblężenie Klasztoru Jasnogórskiego przez Szwedów (18 listopad – 26 grudnia 1655 r.) opisane wspaniale przez Henryka Sienkiewicza w “Potopie”. Heroizm obrony spowodował, że 1 kwietnia 1656 r. król Jan Kazimierz uznał Matkę Boską Częstochowską Królową Korony Polskiej; tym samym Sanktuarium Częstochowskie stało się najważniejszym Sanktuarium Narodowym. W 1793 r. Częstochowa włączona została do zaboru pruskiego. W 1807 r. zajęta przez wojska Napoleona. Wiek XIX był dla Częstochowy okresem niebywałego rozkwitu. Podwaliny pod dynamiczny rozwój miasta dało połączenie Nowej i Starej Częstochowy w jeden organizm miejski. Formalne zatwierdzenie tego faktu nastąpiło postanowieniem Rady Administracyjnej Królestwa z 19 sierpnia 1826 roku, z równoczesnym nadaniem Częstochowie praw i przywilejów przysługujących miastom wojewódzkim. Na czele nowego samorządu miasta stanął pierwszy prezydent Częstochowy - Józef Gąsiorowski. Burzliwym był okres powstania styczniowego. Przed wybuchem powstania odbywały się manifestacje patriotyczne (w tym wspólna polsko-żydowska), w bitwach powstańczych w regionie ( m.in. pod Kruszyną, Janowem, Mełchowem, Żarkami) brali udział mieszczanie częstochowski. W odwet za wsparcie udzielane powstańcom represje dotknęły Jasną Górę – skonfiskowano większość jej majątku, wprowadzono do klasztoru załogę, wstrzymano możliwości przyjęć do nowicjatu. Represje ograniczały rozwój klasztoru aż do początków XX w. Odrodzenie klasztoru nastąpiło po powtórnej koronacji Cudownego Obrazu w 1910 r. W 1918 r. Częstochowa stała się miastem II Rzeczpospolitej. Wpisała się w historię pomocą udzieloną Powstaniom Śląskim 1919-1921; kilkuset ochotników walczyło także w obronie Warszawy w wojnie polsko-bolszewickiej. Częstochowa była także miejscem w którym ulokowano po zakończeniu wojny ok. 2 tys. wyższych rangą oficerów ukraińskiej Armii gen. Semena Petlury oraz większość resortów ukraińskiego rządu. Wojska hitlerowskie zajęły miasto 3 września 1939 r. Dzień później masakra przeprowadzona przez Wehrmacht odebrała życie ponad 200 mieszkańcom. Pod Częstochowa w Mokrej w dniach 1-3 września doszło do jednej z największych bitew kampanii wrześniowej. Po zakończeniu wojny, zapadła decyzja o budowie kombinatu metalurgicznego i uczynieniu z Częstochowy siedziby ogólnokrajowego Zjednoczenia Kopalnictwa Rud Żelaza. Był to fakt o przełomowym znaczeniu dla miasta. W szybkim tempie powstawały osiedla nowej zabudowy mieszkaniowej, w tym dla ludności napływowej znajdującej zatrudnienie w częstochowskich zakładach przemysłowych. Konieczność połączenia terenów Huty z terenami nowych dzielnic mieszkaniowych zadecydowała o budowie linii tramwajowej, której przebieg stał się nową osią kompozycyjną organizmu miejskiego. Powstanie państwowych wyższych uczelni: Politechniki i Wyższej Szkoły Pedagogicznej (obecnie Akademia im. J. Długosza), a później także wyższych szkół niepublicznych podniosło rangę miasta jako znaczącego ośrodka akademickiego.
|
