Historia:
Dzieje miasta Dąbrowa Tarnowska wyłaniają się z mroków historii pod koniec XIX wieku. Nazwę swą Dąbrowa Tarnowska wywodzi od porastających przed wiekami te okolice lasów i gajów dębowych, zwanych dąbrowami. Historyk i kronikarz Jan Długosz wymienia Dąbrowę w "Liber Beneficiorum diaeces Cracoviensis" jako wieś kościelną. Na kartach historii pojawiały się nazwy: Dambrawa Wielka (Dambrawa Magna) oraz Dobrowa aż do końca wieku XVII. W ostatnich czasach Dąbrowa, dla odróżnienia od innych miast o tej samej nazwie, otrzymała nazwę urzędową: Dąbrowa Tarnowska. W XIV wieku król Kazimierz Wielki przywilejem z dnia 19 stycznia 1354 r. nadaje olbrzymi obszar ziemi małopolskiej wraz z Dąbrową - Janowi z rodu Połukoziców. Najprawdopodobniej w 1693 r. dochodzi do nadania praw miejskich liczącej już wtedy ponad 300 lat wsi położonej nad potokiem Breń, w uroczym dorzeczu Dunajca i Wisły. Wtedy też prawdopodobnie nadano osadzie nazwę "Lubomierz", która jednak nie przyjęła się. Parafia, ilość karczm i rzemieślników, przechodzące tym terenem szlaki handlowe stanowiły o początkach miasta. Dąbrowa w XV i XVI wieku spełniała rolę centrum wymiany towarowej w stosunku do okolicznych wsi. Promieniowała też na okolice pod względem kulturalnym. W XVI wieku była tu szkoła parafialna, a następnie 4-klasowa Szkoła Ludowa. Szkoła średnia na terenie Dąbrowy została założona w roku 1920. W wieku XV Dąbrowa należała do możnego rodu Ligęzów. W ich posiadaniu pozostawała do końca XVII wieku, a następnie przeszła w ręce Lubomirskich. Najpomyślniejszy okres rozwoju Dąbrowy przypadł na lata panowania Mikołaja Spytka Ligęzy, kasztelana sandomierskiego, który umocnił jej pozycję. Był fundatorem kościoła parafialnego pod wezwaniem Wszystkich Świętych, który wybudowany został przypuszczalnie w 1614 r. Na jego miejscu został wybudowany w 1771 r. nowy kościół, ufundowany przez Kajetana hrabiego Potockiego - Kanonika Krakowskiego. Mikołaj Spytek Ligęza zbudował również magnacki zamek - rezydencję, który został przebudowany i zamieniony przez Kazimierza Lubomirskiego w roku 1697 we wspaniały pałac. Przebudowa ta była prawdopodobnie dokonana według planów D. M. Pöppelmanna, który był budowniczym słynnego Zwingeru w Dreźnie i projektodawcą przebudowy zamku w Warszawie. Wspaniały zamek, który zdobiły malowidła malarzy włoskich, uszkodzony został w czasie rebelii chłopskiej w roku 1846, a następnie w roku 1847 zniszczony całkowicie przez pożar. Na miejscu pałacu Lubomirskich wzniesiono w latach 1948 - 1965 nowy kościół parafialny. Z okresu istnienia pałacu pozostała do dziś piękna barokowa brama wjazdowa z 1697 r., murowana, wolnostojąca, na podobieństwo Łuku Triumfalnego, ozdobiona boniowanymi półkolami i pilastrami, kamiennymi pancoliami oraz herbem Lubomirskich "Szreniawa". Obecnie zaliczana jest do zabytków klasy I. Związek potężnego rodu Lubomirskich z Dąbrową trwał ponad 200 lat. Był to okres znakomitego rozwoju miasta. Dąbrowa jako ośrodek dóbr magnackich nie utraciła swej pozycji w stosunku do okolicznych miejscowości. W następnym okresie dziejowym zmieniali się spadkobiercy i nabywcy dóbr dąbrowskich. Jednym z nich zostaje hrabia Józef Męciński, mocno zasłużony dla miasta, z którym na trzydzieści lat związał swe losy. Po jego śmierci w 1921 r. właścicielami Dąbrowy zostają jego liczni spadkobiercy. W XVIII wieku Dąbrowa była miastem w pełni rozwiniętym gospodarczo, były tu liczne cechy rzemieślników, szkoła, szpital. Odbywały się tu słynne na całą okolicę jarmarki końskie, których tradycje przetrwały do dzisiejszych czasów. Rozbiory Polski zahamowały rozwój miasta. Oddanie do użytku w roku 1906 nowo wybudowanej linii kolejowej Tarnów - Szczucin, na terenie której znalazła się Dąbrowa, przyczyniło się do ponownego wzrostu znaczenia miasta i jego gospodarczego rozwoju. Od tej pory Dąbrowa, która stała się siedzibą powiatowych władz ówczesnej administracji państwowej, jest ważnym ośrodkiem społecznym i kulturalnym Powiśla Dąbrowskiego. Głównym zajęciem ludności powiatu dąbrowskiego było rolnictwo, stojące na dość wysokim poziomie. Słynne były w tym czasie urodzaje pszenicy nad Dunajcem i Wisłą. Urodzajne łąki i pastwiska pozwalały na rozwój hodowli bydła. I i II wojna światowa nie oszczędziły miasta i powiatu dąbrowskiego. Szczególnie duże straty w ludności przyniosła II wojna, w czasie której zginęło 800 Żydów zamieszkałych w Dąbrowie Tarnowskiej oraz kilkuset Polaków. Lata powojenne to okres kolejnego wzrostu gospodarczo - społecznego i kulturalnego miasta, siedziby władz powiatowych oraz gminnych. Niezależnie od statusu administracyjnego Dąbrowa Tarnowska jest stale wiodącym ośrodkiem Powiśla Dąbrowskiego.
|
