Historia:
Historia Grodziska rozpoczyna się w XIII wieku, choć ślady samego osadnictwa na tym terenie sięgają okresu neolitu (4500-1800 p.n.e.). Już sama nazwa świadczy o wczesnopiastowskim rodowodzie osady. Najstarszym dokumentem, w którym została wymieniona osada jest, pochodzący z 1257 roku, przywilej Przemysła I (1220/21-1257) dla klasztoru cystersów w Paradyżu, zezwalający na lokowanie w dobrach klasztornych wsi na tak zwanym prawie niemieckim. Grodzisk wymieniony jest wśród wsi stanowiących wówczas własność cystersów. Występuje w otoczeniu licznym, między innymi: Kiełpina, Miłostowa i Słocina. Inny dokument, tym razem z 1259 roku i wystawiony przez Bolesława Pobożnego, potwierdzał Janowi ze Skoków nadanie klasztorowi w Paradyżu wsi (villam Grottische). Z zachowanych dokumentów wynika, że Grodzisk w XIII wieku stanowił co najwyżej ośrodek większej własności ziemskiej, natomiast funkcje obronne i administracyjne skupiały się w leżącym nad Mogilnicą, o niecałe 10 km na północny wschód od Grodziska, Drużynie. Lokacja miasta wiązała się ściśle z uregulowaniem stosunków własnościowych. Dokładana data reformy miejskiej w Grodzisku jest jednak nieznana. Nie zachował się dokument lokacyjny. W związku z tym nie wiemy, w jaki sposób oraz kiedy miejscowość przeszła w ręce prywatnych właścicieli. Pierwszym potwierdzeniem “miejskości” Grodziska jest dokument z 1303 roku, aczkolwiek jego zawartość nie dotyczy samego miasta. W styczniu 1793 roku miasto wraz całą Wielkopolską znalazło się pod panowaniem Pruskim. W 1794 roku w sąsiednim zaborze wybuchła insurekcja kościuszkowska. Wielkopolska przyłączyła się do tego powstania w jego schyłkowym okresie. Grodzisk stał się punktem zbornym oraz miejscem, do którego przywożono i gromadzono broń. W samym mieście nie toczyły się starcia zbrojne, natomiast w jego najbliższej okolicy ukrywał się oddział insurgentów. Rok 1918 to czas odzyskania przez Polskę niepodległości. Również w tym okresie miasto odegrało niebagatelną rolę. Już przed wybuchem powstania 26 XII rozpoczęto w Grodzisku formowanie polskich oddziałów zbrojnych, które już 29 grudnia osiągnęły stan około 400 ludzi. Samo miasto zostało opanowane przez siły powstańcze bez walki. Mieszkańcy Grodziska odegrali ważną rolę na odcinku frontu zachodniego i południowo - zachodniego Powstania Wielkopolskiego. W walkach na różnych odcinkach zginęło 13 powstańców z ziemi grodziskiej. Ochotnicy grodziscy brali również udział w powstaniach górnośląskich oraz w wojnie polsko-bolszewickiej. Okupacja hitlerowska to czas intensywnej germanizacji i wysiedleń. W Młyniewie obok Grodziska powstał obóz przejściowy, początkowo dla Żydów, a później dla Polaków. W późniejszym czasie, w różnych okresach przetrzymywani byli również tutaj jeńcy francuscy, serbscy, angielscy i radzieccy. Aktywny był ruch oporu mimo stosunkowo dużej liczby Niemców na tym terenie, zwłaszcza pod koniec wojny. 27 stycznia 1945 roku, po kilku dniach ciężkich walk, miasto zostało wyzwolone przez Armię Czerwoną. W czasie witania wojsk radzieckich w centrum miasta, nadleciały niemieckie samoloty i rozpoczęły bombardowanie, w wyniku czego śmierć poniosło 8 mieszkańców. Od 1999 roku ponownie Grodzisk Wielkopolski jest miastem powiatowym.
|
