Nowa Sól

Nowa Sól,  to miasto i gmina w województwie lubuskim, w powiecie nowosolskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego, podobnie jak przy poprzednim podziale administracyjnym, przed rokiem 1975.

Nowa Sól po raz pierwszy wzmiankowana około 1585 roku. Prawa miejskie otrzymała dopiero w roku 1743, ale jej historia sięga XIV wieku. Od samego początku tradycja miasta, wcześniej osady związana była z przemysłem oczyszczania soli.

"Okres solny" skończył się jednak dla miasta zaraz po wojnie trzydziestoletniej, kiedy to warzelnia została zamknięta. Dziś smak historii i tradycji pozostał już tylko w nazwie, która może być myląca. Po okresie stagnacji, od XIX wieku, Nowa Sól znów stała się miejscem, gdzie dynamicznie rozwijał się przemysł, powstały fabryki nici, kleju, okres rozwoju dotyczył także przemysłu ciężkiego - nowo powstałej huty żelaza. U progu XX wieku uruchomiono tu także dużą stocznię rzeczną, a wraz z nią port przeładunkowy, uruchomiono również połączenia kolejowe.

W okresie II wojny światowej Niemcy wykorzystali miasto jako dogodny punkt przy tworzeniu kilku obozów pracy przymusowej, w tym filii jednego z najbardziej znanych, który zapisał się niechlubnie na kartach historii - Gross-Rosen. Armia Czerwona wkroczyła do Nowej Soli 14 lutego 1945. Również po zakończeniu wojny Nowa Sól, jak i wiele innych ośrodków polskich, znalazła się w strefie wpływów radzieckich, co znamionowała obecność Komendantury Wojskowej. Praktycznie do końca okresu stacjonowania Armii Radzieckiej w mieście znajdował się duży szpital wojskowy wraz z zapleczem logistycznym i kwaterami dla kadry na osiedlu domków jednorodzinnych. Po wojnie Nowa Sól znana była z produkcji włókienniczej z Nadodrzańskich Zakładów Przemysłu Lniarskiego "Odra", posiadającą halę nici syntetycznych wyposażoną w maszyny produkcji japońskiej (zakład zlikwidowano w 2002 r.), Dolnośląskich Zakładów Metalurgicznych "Dozamet", produkujących między innymi tubingi do budowy metra i na potrzeby kopalni węgla (zakład zlikwidowano w 1998 r.), Zakładów Jajczarskich (produkcja jajek w proszku m. in. na eksport do niemieckich fabryk lodów) i "Kartoniarni" (fabryki opakowań). Miejski browar z początku XX w. produkował kilka gatunków piwa.

W oparciu o zakłady pracy, korzystając z dogodnego położenia, w Nowej Soli powstały kluby sportów wodnych, z których ostatecznie przetrwał klub kajakowy ("Polonia" przemianowana na "Dozamet"), odnoszący sukcesy na skalę kraju (tacy zawodnicy jak Grzegorz Krawców, siostry Bareja, Józef Soliński, Ludwik Ochodek, rodzeństwo Klameckich i inni). Ponadto w mieście od około 1960 roku była hala sportowa, pierwotnie wykorzystywana do pokazowych walk bokserskich, następnie do gier zespołowych.

W Nowej Soli oprócz 9 szkół podstawowych (w tym jednej "specjalnej") funkcjonuje Liceum Ogólnokształcące, Zespół Szkół Spożywczych, Zespół Szkół Budowlanych, Zespół Szkół Elektrycznych, Zespół Szkół Odlewniczych.