|
|
|
|
Sępólno Krajeńskie
|
|
Województwo: kujawsko-pomorskie
Powiat: powiat sępoleński
|
WWW: www.powiat-sepolno.pl
Kategoria: 5.000 > 10.000
Liczba mieszkańców 5000 -
|
|
Słowa klczowe:
budynek starostwa 1929 rok, kościół Parafialny p.w. Św. Bartłomieja z przełomu XVIII/XIX w., kultura,
|
Opis:
Sępólno Krajeńskie to miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sępólno Krajeńskie. Położone jest nad Jeziorem Sępoleńskim, w dolinie rzeki Sępolny (przez mieszkańców zwanej Sępolenką), przy drodze krajowej nr 25, 64 km na północny zachód od Bydgoszczy. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.
|
Historia:
Północna część Krajny należała wtedy do Powiatu Złotowskiego. Ludność polska była skutecznie germanizowana przez Państwo Pruskie. Wykup polskiej ziemi to jeden z elementów polityki germanizacyjnej prowadzonej ówcześnie przez kanclerza Bismarcka. Jednakże prześladowania polskich księży mające na celu zniszczenie polskości w ludności powodowały, że parafie katolickie na tych terenach stawały się ostoją Polaków i ludność jeszcze usilniej przeciwstawiała się praktykom germanizacyjnym. Okoliczności takie jak klęska Austro – Węgier i Niemiec w I Wojnie Światowej oraz rewolucja 1917 roku w Rosji dały początek wolności Polaków i powstaniu Państwa Polskiego. Zgodnie z decyzjami Traktatu Wersalskiego obszar i ludność Powiatu Złotowskiego wraz z trzema miasteczkami Kamieniem, Więcborkiem i Sępólnem miała być włączona do Polski. Tak się jednak nie stało. W następstwie silnych wpływów politycznych Hohenzollernów, do których należały lasy wokół Złotowa, obszar dawnego Powiatu Złotowskiego podzielono na część niemiecką i polską, pozostawiając Złotów i 80% lasów po stronie niemieckiej. Więcbork i Sępólno wyzwolone zostało dnia 23 stycznia 1920 roku. Ten sam oddział kawalerii konnej Wojska Polskiego wkroczył do Kamienia 28 stycznia. O siedzibie powiatu w Sępólnie zdecydowali polscy właściciele Skarpy i Komierowa, także centralne położenie Sępólna na ówczesnym obszarze powiatu, miało istotne znaczenie. W 1928 r. dla celów administracji powiatowej wybudowano budynek administracyjny przy ul. Kościuszki 11. W pierwszym okresie odczuwano dotkliwy brak polskiej kadry urzędniczej, pocztowej, kolejowej, szkolnej, policyjnej oraz do służby w Straży Granicznej. W ramach polityki polonizacyjnej lub też repolonizacyjnej władze polskie pozyskiwały kadrę urzędniczą z byłego zaboru rosyjskiego i austriackiego. Także w ramach umowy Polski z Republiką Weimarską istniała dla ludności polskiej w Niemczech możliwość przeniesienia się do Polski, zaś ludność niemiecka w Polsce mogła udać się do Niemiec. W latach 1921-25 około 4,5 tys. ludności Powiatu Sępoleńskiego narodowości niemieckiej w ramach tej dwustronnej umowy udała się do Niemiec. W ich miejsce zasiedlono ludność polską. W pierwszym dziesięcioleciu międzywojennym stosunki narodowościowe na obszarze Powiatu sępoleńskiego układały się poprawnie. Nie było większych zadrażnień lub konfliktów narodowościowych. Wzajemne relacje zaczęły się zmieniać od 1933 roku, kiedy władzę w Niemczech przejęła partia hitlerowska. Ludność niemiecka w Polsce w tym i w Powiecie sępoleńskim poddawana była, w różnej postaci wpływom nacjonalistycznym z terenu Rzeszy Niemieckiej. Sąsiedzkie drobne nieporozumienia urastały z czasem do konfliktów między ludnością polską a mniejszością niemiecką. Druga wojna światowa, a szczególnie pierwsze cztery miesiące od września do grudnia 1939 roku - to dla ludności polskiej Powiatu sępoleńskiego okres okrutnych prześladowań. Karolewo, Radzim, Rudzki Most, Komierowo to pierwsze w Polsce obozy straceń warstwy przywódczej ludności polskiej powiatu. Sołtysi, urzędnicy, księża, nauczyciele, służby mundurowe jak pracownicy pocztowi, kolejowi, policjanci oraz inni organizatorzy polskiego życia polityczno - narodowego, jeśli w porę nie zdołali uciec lub się czasowo ukryć - byli fizycznie likwidowani. I chociaż minęło od tych czasów już 66 lat, to wrzesień dla ludności Północnej Krajny jest miesiącem pamięci o tych wydarzeniach (pamiętają dzieci i wnuki pomordowanych). Ostatnio wrzesień ma być miesiącem wybaczenia. Zapewne łatwiej pamiętać niż wybaczyć. Klęska Niemiec - Jałta i Poczdam w 1945 r. stworzyły w Europie nowy ład. Odrodziła się Polska w nowych granicach. Administracyjnie Powiat Sępoleński istniał w okresie PRL-u od momentu wyzwolenia (styczeń -luty 1945) do 1975 roku. Ludność niemiecka opuściła te tereny wraz z wycofującą się armią niemiecką lub też do 1950 roku została wysiedlona do czterech stref okupacyjnych. Większość tej ludności osiedliła się w radzieckiej strefie czyli w późniejszym NRD. Do opuszczonych gospodarstw niemieckich oraz do opuszczonych domów poniemieckich ludność napływała z południowej i wschodniej Polski. Te długotrwałe procesy migracyjne kierowane były przez PUR - czyli Państwowy Urząd Repatriacyjny, który jako agenda rządowa organizował akcję przesiedlania ludności polskiej z Kresów na Ziemie Zachodnie. Bardzo wielu Polaków z Kresów znalazło swoją ojczyznę na Ziemi Krajeńskiej w tym też na wsi lub trzech miasteczkach Powiatu Sępoleńskiego. Procesy asymilacyjne ludności miejscowej z przybyłymi tu mieszkańcami z różnych kierunków Polski przebiegały nie bez oporów i trwają nadal. Wobec dotkliwego braku kadry dla różnych struktur powiatowych, potrzebną kadrę pozyskiwano głównie z obszaru Powiatu Rypińskiego i Lipnowskiego. Bardzo pozytywną rolę dla procesów asymilacyjnych ludności Powiatu Sępoleńskiego spełniały średnie szkoły - powstałe tu po drugiej wojnie światowej. Liceum Ogólnokształcące w Więcborku i Sępólnie, Technikum Rolnicze w Sypniewie, Technikum Gastronomiczne w Więcborku przekształcone w Zespół Szkół Ekonomicznych oraz Zasadnicza Szkoła Zawodowa w Sępólnie i Więcborku nie tylko kształciły kadrę ale w sposób znaczący przyczyniły się do więzi patriotycznej i terytorialnej nie tylko wśród młodzieży lecz także ich rodziców. Pomijając cienie i blaski okresu PRL należy stwierdzić, że od 1975 r. wykształciła się wśród wielu mieszkańców naszego powiatu silna więź i identyfikacja z Ziemią Krajeńską i Powiatem Sępoleńskim. Okres lat 1976-98 - to czas powstawania, rozwoju i umacniania się „patriotyzmów gminnych”. Ludność byłego Powiatu Sępoleńskiego zostaje jakby podzielona na cztery ośrodki administracyjne: w Sośnie, Kamieniu, Więcborku i Sępólnie. Tu rozwijają się ośrodki władzy samorządowej, tu zapadają decyzje, a także tu jest realizowana większość spraw, usług urzędniczo - administracyjnych mieszkańców. Umacnia się w świadomości ludności „gminny patriotyzm lokalny”. Na ten okres przypada upadek państwa totalitarnego, powstaje silny ruch „Solidarność”, następują też ogromne zmiany w Europie.
|
|
|
|
Zaloguj sie zeby glosowac
|
Komentarze:
|
|
|
|
|
