Sochaczew

Sochaczew, to miasto powiatowe w województwie mazowieckim, na zachodnim skraju Równiny Łowicko – Błońskiej, leży w odległości 50 km od Warszawy, 70 km od Łodzi i 60 km od Płocka, nad Bzurą i uchodzącymi do niej Utratą, oraz Pisią. Zamieszkiwane przez 39,5 tys. osób. W Sochaczewie rozwinął się zarówno przemysł, jak i usługi. Najbardziej rozwinięty jest przemysł chemiczny (rury i kształtki z tworzyw sztucznych, włókna chemiczne, tworzywa sztuczne), odzieżowy (ubrania), elektroniczny (lampy elektronowe) i spożywczy, ponadto ceramiki budowlanej, elektrotechniczny, drzewno – papierniczy. Istnieją oddziały największych polskich banków i firm ubezpieczeniowych. Miasto to ważny węzeł komunikacyjny na międzynarodowej trasie kolejowej i drogowej (Berlin – Warszawa – Moskwa). Przebiegają tędy także drogi do Płocka, Wyszogrodu, Mszczonowa i Skierniewic.

Sochaczew rozciąga się głównie wzdłuż prawego brzegu Bzury, gdzie na krawędzi skarpy znajdują się oświetlone ruiny zamku.

   W okresie dzielnicowego rozdrobnienia Mazowsza Sochaczew był stolicą odrębnej dzielnicy książęcej. Dzięki temu stał się znaczącym ośrodkiem administracyjnym, politycznym, a także ważnym bastionem obronnym. Świadczą o tym takie fakty z jego dziejów, jak pobyt i śmierć Bolesława Krzywoustego w 1138 r. , obrona przed najazdem litewsko-ruskim w 1286 r., śmierć ks. Kazimierza II w 1294 r. w bitwie z Litwinami, wydanie w 1377 r. przez Siemowita III pierwszego, ogólno mazowieckiego statutu zwanego "sochaczewskim" czy wreszcie przemarsz przez Sochaczew w 1410 r. wojsk polskich w drodze na Grunwald. Sochaczew należy do najstarszych miast mazowieckich. W dokumencie wystawionym w 1368 r. występuje już jako miasto. Prawo miejskie otrzymał prawdopodobnie znacznie wcześniej. Mogło to nastąpić na początku XIV w. , a być może nawet w końcu XIII stulecia.

XV i XVI wiek to czas największego rozkwitu miasta. Po inkorporacji ( wcieleniu ) Sochaczewa do Korony w 1476 r. Kazimierz Jagiellończyk rozszerzył przywileje mieszczan, m.in. zapewnił kupcom i sukiennikom z Sochaczewa prawo swobodnej sprzedaży towarów na jarmarkach lubelskich i na Rusi. W XVI w. mieszczanie sochaczewscy brali udział w handlu z Gdańskiem wywożąc tam głównie zboże. W rejestrze z 1563 r. zanotowano w Sochaczewie 211 rzemieślników 13 specjalności. Miasto było wówczas znanym ośrodkiem produkcji sukna. W 1564 r. Sochaczew liczył sobie około 2500 mieszkańców i zaliczany był do miast średniej wielkości. XV i XVI w. przyniósł rozwój miasta nie tylko pod względem gospodarczym ale też i kulturalnym. Świadczą o tym nazwiska ludzi związanych z Sochaczewem. Żyjący w XV w. kasztelan sochaczewski Gotard Babski kształcił się w Akademii Krakowskiej. Zmarły w 1576r. Kasper Goski, syn mieszczanina sochaczewskiego, doktor medycyny i słynny w całej Europie astrolog, wykładał na Akademii Krakowskiej i przez wiele lat piastował urząd burmistrza Poznania. W połowie XVII w. spadły na Sochaczew, jak i na całą Rzeczypospolitą, wielkie klęski. Najazd Szwedów, a następnie wojsk Rakoczego, tak zniszczyły miasto, że w 1661 r. zamieszkałych było tylko 13 domów. Po tej katastrofie Sochaczew podźwignął się tylko częściowo, tym bardziej, że miasto dotknęły inne kataklizmy – pożary, epidemie, zniszczenia w czasie wojny północnej na początku XVIII w. Od czasów “potopu”, aż do rozbiorów, Sochaczew był już tylko ośrodkiem drobnego handlu i miejscem sejmików szlacheckich. Jednym z charakterystycznych zjawisk tego okresu był wzrost liczby ludności żydowskiej. W 1765 r. Żydzi stanowili już ponad połowę ludności Sochaczewa. Za czasów Królestwa Kongresowego (1815-1830) przystąpiono do porządkowania miasta.

I wojna światowa przyniosła miastu, znajdującemu się w nie najlepszej sytuacji gospodarczej, wiele zniszczeń i strat. Od grudnia 1914 r. do lipca 1915 r. Sochaczew był terenem zaciętych walk pozycyjnych na linii frontu niemiecko-rosyjskiego, przechodzącego wzdłuż rzek Bzury i Rawki. Wiele domów i zabytkowych obiektów legło w gruzach. Zniszczeniu uległy m.in. kościoły, kramnice, ratusz, stacja kolejowa. Mieszkańcy opuścili miasto. W okresie międzywojennym Sochaczew stopniowo podnosił się z ruin, aczkolwiek był to proces bardzo powolny, skoro w 1927 r. 60% nieruchomości zniszczonych w czasie wojny nie było jeszcze odbudowanych. Lata międzywojenne przyniosły też ożywienie przemysłu na terenie miasta i okolic. Powstały dwie duże fabryki: prochu bezdymnego w Boryszewie i sztucznego jedwabiu w Chodakowie.

Sochaczewa bronił II batalion 18 pp pod dowództwem mjr Feliksa Kozubowskiego. Po zakończeniu działań wojennych Sochaczew znalazł się w granicach Generalnego Gubernatorstwa w dystrykcie warszawskim. Juz od pierwszych dni okupacji hitlerowcy rozpoczęli terror wobec ludności Sochaczewa. Wymordowali wszystkich Żydów, którzy stanowili prawie 1/4 ludności miasta. Mieszkańcy Sochaczewa i okolic uczestniczyli aktywnie w ruchu oporu.

W samym mieście dokonano wielu zamachów i aktów sabotażu skierowanych przeciwko okupantom. 17 stycznia 1945. Sochaczew został zajęty przez jednostki Armii Czerwonej, które rozbiły znajdujące się tu oddziały niemieckie. Za bohaterską postawę swych mieszkańców w latach II wojny światowej miasto odznaczono w 1985 r. Krzyżem Grunwaldu III Klasy. W okresie powojennym Sochaczew wkroczył w nowy etap rozwoju. Postępowało szybkie uprzemysłowienie miasta. Do istniejących już zakładów przemysłowych doszły nowo wybudowane – Energomontaż Północ, ZCB Plecewice. Rozwijało się budownictwo, głównie spółdzielcze, handel i usługi. Powiększył się też obszar miasta o pobliski Chodaków przyłączony w 1977 roku. Liczba mieszkańców osiągnęła na początku lat 90-tych 40 tys. Dzięki tym zmianom umocniła się rola Sochaczewa jako regionalnego ośrodka gospodarki, administracji i kultury. Do 1975  roku miasto było siedzibą powiatu, którą tą funkcję odzyskało po reformie administracji w 1999 roku. Obecnie Powiat Sochaczewski obejmuje 7 sąsiednich gmin dla których stanowi zaplecze handlowo-usługowe, oświatowe i kulturalne. W mieście funkcjonują 4 szkoły podstawowe, 3 gimnazja, kilka zespołów szkół ponadgimnazjalnych, Wyższa Szkoła Zarządzania i Marketingu, Szkoła Muzyczna I i II stopnia. Rozrywkę i wypoczynek mieszkańcom zapewniają 2 domy kultury, 2 muzea, sieć bibliotek, bogata baza sportowo-rekreacyjna Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji.