Staszów

Staszów to miasto w woj. świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Staszów. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnobrzeskiego. Miasto leży nad rzeką Czarną Staszowską.

Pierwsze wzmianki o wsi Staszówek znajdujemy w dokumentach z roku 1241, kiedy to podczas najazdu tatarskiego spalony został drewniany kościółek. Nazwę osada zawdzięcza pierwszemu właścicielowi, którym według legendy był Stasz Kmiotko. Kolejnymi byli: Piotr Bogoria Skotnicki, Dorota Tarnowska, arcybiskup gnieźnieński Mikołaj z Kurowa, arcybiskup Wojciech Jastrzębiec, Jan Rytwiański, Mikołaj z Kurozwęk, Adam i Piotr z Bnina Opaliński, Anna Kurozwęcka z którą w 1519 roku ożenił się Hieronim Łaski. To właśnie jemu Staszów zawdzięcza uzyskanie praw miejskich. Stało się to dokładnie 11 kwietnia 1525 roku, kiedy to Łaski wyjednał u króla Zygmunta Starego przywilej na odbywanie trzech jarmarków rocznie. Miasto szybko się rozwijało. Już w drugiej połowie wieku XVI czynne tu były: kuźnica i folusz zaś w początkach wieku XVII szabelnia, produkująca słynne "staszówki". Największy rozwój miasto zawdzięcza księciu Augustowi Aleksandrowi Czartoryskiemu, właścicielowi Staszowa w latach 1731 - 1778. Wybudował w mieście trzy manufaktury, szabelnię, hamernię miedzi i wytwórnię sukna, ukończył budowę ratusza - kramnic na staszowskim rynku, który gruntownie przebudował oraz przyczynił się do wybudowania murowanych kamienic. Po odcięciu Staszowa granicą zaboru austriackiego od Galicji miasto podupadło. W latach 1809 - 1844 Staszów był siedzibą powiatu. W czasie II wojny światowej miasto uległo poważnemu zniszczeniu. Było terenem walk partyzanckich oddziału "Jędrusie". W następstwie Holocaustu uległa fizycznej zagładzie blisko 6-tysięczna społeczność żydowska, obecna w mieście od I połowy XVI wieku i odgrywająca w nim, szczególnie w okresie międzywojennym znaczącą rolę.  

Po wojnie miasto rozwinęło się dopiero w latach sześćdziesiątych dzięki odkryciu złóż siarki. Obecnie liczy blisko 18 tys. mieszkańców zatrudnionych głównie w przemyśle wydobywczym, drobnym rzemiośle i handlu. Stanowi silny ośrodek - bogaty w zabytki kultury oraz pomniki przyrody - oferujący możliwości turystycznego zagospodarowania terenów rekreacyjnych i bazę dla zwiedzających.