Szydłowiec

Miasto i gmina Szydłowiec położona jest w południowej części województwa mazowieckiego, w odległości 29 km od Radomia, na ważnym szlaku komunikacyjnym - droga międzynarodowa E-77 (krajowa nr 7): Gdańsk - Warszawa - Radom - Kraków - Chyżne. Od południa sąsiaduje z gminami województwa świętokrzyskiego. Obszar gminy położony jest w północnej, brzeżnej strefie makroregionu Wyżyny Kielecko - Sandomierskiej obejmującej dwa mezoregiony - Garb Gielniowski i Przedgórze Iłżeckie. Południowa część gminy znajduje się na obszarze lasów przysusko - szydłowieckich związanych z Krainą Gór Świętokrzyskich.

Początki Powiatu Szydłowieckiego wiążą się z gminą Chlewiska (powstanie Chlewisk datuje się na rok 1121). Wówczas to wybudowano pierwszy kościół, powstała parafia i rozpoczęto budowę pałacu. W 1401 roku został erygowany szydłowiecki kościół farny, a w 1427 roku dotychczasowa osada szydłowiecka otrzymała prawa miejskie.

      Na przestrzeni lat miejscowości Powiatu Szydłowieckiego rozwijały się dość szybko. Najszybciej jednak rozwinęło się miasto i stolica powiatu – Szydłowiec. Głównym ośrodkiem tego miasta stał się rynek, wytyczony w miejsce placu targowego, a na przełomie XV i XVI wieku został wzniesiony murowany zamek i kościół parafialny. Prężnie rozwijające się miasto było ośrodkiem osadnictwa miejskiego, szkockiego, żydowskiego i niemieckiego.

            W ówczesnym czasie wśród cechów wymienia się: kupiecki, kowalski, szewski, kuśnierski, kamieniarski, piekarski, rzeźnicki i piwowarski. W 1882 roku na teren powiatu przybyło Francuskie Towarzystwo Metalurgiczne i przystąpiło do budowy wielkiego pieca oraz infrastruktury. W 1802 roku dobra powiatu szydłowieckiego przechodzą na własność księżniczki Anny z Zamojskich Sapieżyny, od której z kolei w 1828 roku wykupuje dobra szydłowieckie, rząd Królestwa Polskiego. Fakt ten przyczynia się do ożywienia życia gospodarczego powiatu, a zwłaszcza rozwoju przemysłu browarniczego, garbarskiego i metalowego. Stolica obecnego powiatu szydłowieckiego poniosła znaczne straty w czasie walk o wolność narodową. Została zniszczona w czasie insurekcji kościuszkowskiej, poniosła ciężary powstania listopadowego i styczniowego. Podczas I wojny światowej znacznie ucierpiał wybudowany jeszcze przez Szydłowieckich kościół św. Zygmunta, który zostały wyremontowany w latach dwudziestych.

      We wrześniu 1939 roku ziemia szydłowiecka była miejscem walk z niemieckimi zagonami pancernymi, toczonych przez żołnierzy 36 Dywizji Piechoty, w skład której wchodził 163 Pułk Piechoty zmobilizowany z żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza, 165 Pułk Piechoty wraz ze zbiorczym batalionem z 7 DP i pierwsza bateria 7 Pułku Artylerii Lekkiej. 136 poległych żołnierzy spoczywa w kwaterze wojskowej miejscowego cmentarza parafialnego. Teren dzisiejszego powiatu szydłowieckiego był także miejscem działań słynnego „Szalonego Majora” Henryka Hubala-Dobrzańskiego – pierwszego partyzanta II wojny światowej. Szydłowianie walczyli w szeregach 21 i 27 Pułku Piechoty Armii Krajowej, w Batalionach Chłopskich i Gwardii Ludowej. Jako wielkie skupisko ludności żydowskiej miasto zostało zamienione w otwarte getto, a wielowiekową historię ludności żydowskiej Szydłowca zamknął holocaust i masowa eksterminacja przez hitlerowskiego okupanta w obozach śmierci. Do dzisiejszego dnia pozostał jako jeden z największych starych cmentarzy żydowskich w Polsce, tzw. „Kirkut”.