Wyszków

Wyszków położony jest w woj. mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wyszków. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. ostrołęckiego.

Miasto jest położone nad Bugiem na skraju Międzyrzecza Łomżyńskiego, na południu Puszczy Białej, 55 km na północny wschód od Warszawy, przy drodze krajowej nr 8 Warszawa-Białystok.

Pierwsze pisane wzmianki o wsi Wyszkowo należącej do biskupów płockich pochodzą z dokumentu księcia Konrada Mazowieckiego wydanego około 1239 r. Osada istniała w tym miejscu prawdopodobnie już w XII w., rozwój swój zawdzięczając położeniu na skrzyżowaniu szlaków handlowych- wodnego i lądowego. Prawa miejskie otrzymał Wyszków w 1502 r z nadania biskupa Wincentego Przerębskiego. W 1528 r. król Zygmunt Stary zezwolił mieszczanom na budowę mostu oraz pobieranie opłaty za przejazd. W XVI i pierwszej połowie XVII w. miasto przeżywało okres rozkwitu. W tym czasie biskup Piotr Dunin Wolski, wielki kanclerz koronny, wzniósł w Wyszkowie okazały dwór-rezydencję biskupów płockich. Wspomniany dwór stał się ulubionym miejscem pobytu, a potem śmierci biskupa płockiego Karola Ferdynanda Wazy, brata Jana Kazimierza. Po 1655 r. na krańcach miasta wzniesiono obeliski upamiętniające prawdopodobnie śmierć biskupa.

Wiek XVII przyniósł mieszczanom Wyszkowa całą serię zniszczeń, którą rozpoczęły wojny szwedzkie. Pożary i "morowe powietrze" niemal zupełnie wyludniły miasto. Wystąpienia chłopskie i bunt mieszczan dopełniły obrazu upadku. Trzeci rozbiór Polski i zabór rosyjski, przemarsz wojsk napoleońskich w drodze na Moskwę, Powstanie Listopadowe 1830r., a szczególnie liczne oddziały powstańcze działające w okolicy w Powstaniu Styczniowym 1863 r. ściągają na miasto restrykcje. Ukazem carskim 1869 r. Wyszków został pozbawiony praw miejskich, a odzyskał je ponownie w 1919 r. Znaczniejszy rozwój miejscowości nastąpił na przełomie XIX i XX w. dzięki uruchomieniu linii kolejowej w 1897r. W 1906 r. spółka robotnicza założyła Hutę Szklaną, specjalizującą się w produkcji butelek dla przemysłu spożywczego i farmaceutycznego. Ten największy wówczas zakład przemysłowy oraz browar, a także rozwój rzemiosła i handlu spowodowały, że liczba mieszkańców w 1939 r. przekroczyła 11.000. W sierpniu 1920 r. przez Wyszków przetoczyła się wojna polsko – bolszewicka. W lasach Puszczy Białej toczyły się zacięte walki z Armią Czerwoną. W Rybienku Leśnym bolszewicy zamordowali w okrutny sposób 7 osób. Na wyszkowską plebanię zajechali trzej komuniści – Marchlewski, Dzierżyński i Kon, szykujący się do przejęcia władzy w pokonanej przez Armię Czerwoną Polsce.

We wrześniu 1939 r. w Wyszkowie i okolicach toczyły się zacięte boje o przeprawę przez Bug. Niemieckie lotnictwo zbombardowało miasto. W okresie okupacji hitlerowcy dopuścili się wielu aktów terroru i eksterminacji miejscowej ludności zwłaszcza żydowskiej. Odpowiedzią był wzmożony ruch oporu, podejmowany przez oddziały AK i BCh. Wyzwolenie po dwóch dniach zaciętych walk przyniósł miastu Front Białoruski. Wyszków uległ wielkim zniszczeniom podczas działań wojennych. W 1945 r. liczył zaledwie 4.600 mieszkańców.

Po wojnie Wyszków dźwignął się z ruin, by w latach 1956-75 piastować godność stolicy powiatu. Od 1 stycznia 1999 Wyszków ponownie stał się stolicą powiatu wyszkowskiego. Miast wzbogaciło się o wiele nowych szkół, obiektów sportowych, placówek służby zdrowia i kultury. W chwili obecnej Wyszków nie posiada zakładów przemysłowych uciążliwych dla środowiska naturalnego. Dzięki temu zachowały się w doskonałym stanie dwa kompleksy Leśne – Puszcza Biała i Kamieniecka – które stanowią naturalną strefę ochronną dla miasta. Są więc idealnym terenem rekreacyjnym i łowieckim. Wyszków posiada bazę dla wszystkich rodzajów rekreacji, turystki i czynnego wypoczynku.