Zduńska Wola

Zduńska Wola, położona jest na Wysoczyźnie Łaskiej, na obszarze prawie równinnym o pow. 25 km kw., nad rzeką Pichną, prawym dopływem Warty.

Niemal centralne położenie miasta, w odległości ok. 190 km na zachód od Warszawy, 50 km od Łodzi, ok. 170 km na północny-wschód od Wrocławia i ok. 200 km od Poznania, stwarza dogodne połączenia komunikacyjne krajowe i zagraniczne z zachodu na wschód i z południa na północ. W Zduńskiej Woli krzyżują się dwie ważne magistrale kolejowe Warszawa - Łódź - Wrocław oraz Śląsk - Gdynia(porty). Miasto przecina niemniej ważna droga krajowa nr 14.

W przyszłości przez jego obszar biec będzie droga ekspresowa z Łodzi do Wrocławia i dalej do Pragi.

Zduńska Wola, przez którą przebiegał uczęszczany szlak handlowy kalisko-piotrkowski, niemal od chwili powstania pełnić zaczęła funkcje głównego ośrodka dóbr o tej samej nazwie. Dobra te były przez cały czas własnością szlachecką. Nie wiadomo od kiedy Złotniccy stali się właścicielami tych dóbr, można jedynie sądzić, że w początkach XVIII w. Istniejący wpis z roku 1774 w księgach grodzkich sieradzkich mówi o nadaniu przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego dnia 21 września 1773 r. przywileju odbywania 12 targów wielkich w miejscu zwanym Czekay vel Zduńska Wola. Brak formalny metryki miejskiej nie przeszkadzał im jednak w faktycznym pełnieniu funkcji ośrodka miejskiego. Przyszły rozwój osady jest ściśle związany z napływem tkaczy śląskich i rozwojem jej funkcji przemysłowej. Już od 1817 roku, dzięki staraniom ówczesnego dziedzica Stefana Prawdzie Złotnickiego, wzrastała wciąż ilość tkaczy, przybywających ze Śląska, Niemiec i Czech. W roku 1824 zamieszkiwało tu ok. 1400 osób, w tym 150 majstrów sukienniczych pracujących w 125 warsztatach. W tym okresie powstała także pierwsza fabryka płótna oraz datuje się początek starań o nadanie praw miejskich. Nieco później, bo już 25 października 1825 r. na mocy Uchwały Rady Administracyjnej osada Zduńska Wola uzyskuje prawa miejskie z wyłączeniem tzw. Jurydyki, czyli posiadłości dziedzica Złotnickiego położonych wokół dworu, w którym mieszkał. Miasto należało do powiatu szadkowskiego, obwodu sieradzkiego, województwa kaliskiego. Nadanie praw miejskich wpłynęło na dynamiczny rozwój miasta. Już w roku 1827 liczba ludności osiągnęła 2.758 osób. Miasto posiadało około 320 budynków, w tym 30 murowanych.

W roku 1899 w granice miasta włączono Jurydykę ograniczoną ówczesnymi ulicami Piwną, Dolną, Kościelną, Belwederską.

Początek XX wieku to okres intensywnego rozwoju przemysłowego. W roku 1903 Zduńska Wola uzyskuje połączenie kolejowe z Łodzią i Kaliszem. Tuż przed wybuchem I wojny światowej w roku 1914 liczba ludności miasta osiągnęła wielkość 28.437 osób.

19 sierpnia do miasta wkraczają okupacyjne wojska niemieckie. Działania wojenne doprowadziły do upadku miasta. W roku 1918 liczba ludności zmniejszyła się do ok. 12.000 osób. Po odzyskaniu niepodległości w roku 1918 Zduńska Wola weszła w skład powiatu sieradzkiego województwa łódzkiego. Przystąpiono do odbudowy miasta i przemysłu ze zniszczeń wojennych. Oprócz przemysłu włókienniczego pojawiają się zakłady branży metalowej, maszynowej, młyny, rzeźnia i pierwsza elektrownia. Rozwija się także funkcja handlowo-usługowa, jaką miasto pełni dla całego powiatu sieradzkiego. Pojawiają się nowe gmachy użyteczności publicznej jak: szkoły podstawowe, gimnazjum, szpital miejski, ochotnicza straż pożarna.

W roku 1930 w rejonie wsi Karsznice powstała osada kolejarska dla obsługi wybudowanej linii kolejowej ze Śląska do Gdyni. Zduńska Wola stała się ważnym węzłem komunikacyjnym.

Po wkroczeniu we wrześniu 1939 roku niemieckich wojsk okupacyjnych nazwę miasta zmieniono na Freihaus i przyłączono je do Kraju Warty Rzeszy Niemieckiej. Zaludnienie spadło do wielkości 12.354 osób w roku 1944, w tym tylko 6.800 narodowości polskiej.

Wyzwolenie miasta nastąpiło 21 stycznia 1945 roku. Większość zakładów leżała w gruzach, park maszynowy był zdewastowany, silnie zniszczona była także część miasta w rejonie ulic: Sieradzkiej, Placu Wolności, Stęszyckiej, czyli rejonie okupacyjnego Getta Żydowskiego.

Po wyzwoleniu miasto Zduńska Wola weszło w skład powiatu sieradzkiego województwa łódzkiego i było najdalej na zachód wysuniętym ośrodkiem przemysłowym Łódzkiego Okręgu Przemysłowego. Ze względu na brak wolnych terenów budowlanych w granicach miasta oraz zagospodarowanie obszarów przyległych, w dniu 1 stycznia 1955 doszło do znacznego powiększenia terenu miasta. Włączono wówczas w jego granice wsie : Stęszyce, Rozomyśl, wieś Osmolin, kolonię Osmolin i Zduny. Powierzchnia miasta wzrosła do 15,0 km kw. Z dniem 1 lipca 1956 r. miasto zostało wyłączone z powiatu sieradzkiego i utworzono powiat miejski.

W 1972 roku rusza komunikacja miejska. Pojawiają się nowe obiekty użyteczności publicznej (dom kultury, biblioteka, liceum ogólnokształcące, ośrodek "Relaks").

W dniu 1 stycznia 1973 roku w granice miasta włączono osiedle Karsznice i wsie Krobanówek oraz część Henrykowa. Powierzchnia miasta wzrosła do 20 km kw., a jego ludność do 34,1 tys. osób. Kolejna zmiana granic miasta nastąpiła w wyniku reformy administracyjnej w dniu 1 czerwca 1975 roku. Przyłączono wówczas wieś Swędzieniejowice i dzielnicę Nowe Miasto. Powierzchnia miasta wzrosła do 24,5 km kw., a ludność do 37 tys. osób. Zduńska Wola znalazła się w obrębie nowo powstałego województwa sieradzkiego jako największe miasto i najprężniejszy ośrodek przemysłowy.

Zgodnie z ustawą o Samorządzie Terytorialnym z dnia 8 marca 1990 roku, 27 maja 1990 r. odbyły się wybory do Rady Miejskiej nowo utworzonego samorządu terytorialnego gminy miejskiej Zduńska Wola. Zgodnie z Ustawą o komunalizacji miasto Zduńska Wola na mocy decyzji Wojewody Sieradzkiego wyposażone zostało w mienie gminne. Związane jest ono z prowadzeniem przez miasto określonych w Ustawie o samorządzie terytorialnym zadań.

Lata 90-te to rozwój jakościowy miasta. Dalszy wzrost liczby osób korzystających z sieci wodociągowej, kanalizacji, podłączeń do sieci cieplnej. To rozbudowa układu komunikacyjnego, budowa dróg asfaltowych, wymiana chodników. Jest to również prywatyzacja istniejącego przemysłu, rozwój drobnej przedsiębiorczości, powstanie nowych podmiotów gospodarczych, realizacja sieci gazowej, budowa kolektora "Północ" w Karsznicach i wiele innych działań dla potrzeb mieszkańców.